Joke Raes

Joke Raes
Wave with me
Whitehouse Gallery
03 nov 2019 - 08 dec 2019
Finissage 8 december, 14 - 18 u
Exhibition Views: 
Text: 

Wave with me

‘Wave with me’: stap mee in de visuele golven van Joke Raes. De golf is niet alleen een zeer aanwezige vorm in het werk van deze Belgische kunstenares, het kan ook als een metafoor voor haar werkmethode gezien worden. In deze nieuwe tentoonstelling bij de Whitehouse Gallery lopen verschillende sporen doorheen haar werken.

Aanvankelijk volgde Joke Raes de toneelopleiding van Dora van der Groen aan Studio Herman Teirlinck. Daarna een masterstudie beeldende kunst aan Sint Lucas, een bachelor textiel en ten slotte werd ze laureaat aan het HISK. Ze heeft nu haar atelier in Gent. Als maker is ze gedreven: ze werkte al met tekening, aquarel, keramiek, installatie, performance, industriële restanten en natuurlijke elementen zoals gedroogde wilgenkatjes. Allemaal hebben ze voor haar een even grote kracht. Haar oeuvre is een organisch geheel: soms komt de tekening voor het ontstaan van de sculptuur, maar even vaak is het andersom. Dikwijls bepaalt het concept het medium, maar evengoed gebeurt het dat ze op zoek gaat naar de limieten en tactiele mogelijkheden van het materiaal en dit de uitkomst van het kunstwerk bepaalt.

In de werken met de titel ‘Waves’ zijn de golven het sterkst aanwezig. De sculpturen zijn samengesteld uit honderden geknipte stukjes industriële restanten, minutieus met de hand geselecteerd en aan elkaar bevestigd. Zo ontstaan unieke, biomorfe beelden, die een zekere zachtheid en fluïditeit uitstralen. Dit is ook het geval in ‘Brave Wave’, de grote publieke sculptuur die Raes in 2019 op het domein van CC Destelheide mocht plaatsen. De herkomst van het materiaal is in deze vormen onzeker én ondergeschikt. Hiermee betrekt ze de kijker in een reflectie over het nieuwe leven van deze materie en haar betekenis nu, als kunstwerk. Het arbeids- en tijdsintensieve proces om de beelden samen te stellen, ziet de kunstenares als een verborgen performance, waarna ze het resultaat uit handen geeft aan de kijker, die vrij is er een nieuw verhaal in te zien.

Tijdens een residentie in het Europees Keramisch Werkcentrum twee jaar geleden begon Raes aan een eindeloze reeks porseleinen maskers met de titel ‘Mask x’. Het masker is doorheen de kunstgeschiedenis een veelvoorkomend motief. Haar bijzondere fascinatie ervoor vindt enerzijds zijn oorsprong in haar theaterverleden, maar anderzijds ook in mijmeringen rond identiteit. Bewust of onbewust zet iedereen dagelijks figuurlijke maskers op. Ook wanneer we dit beseffen, blijft wat erachter schuilt een enigma. Met haar eindeloze reeks probeert Raes dit mysterie allerminst op te lossen. Integendeel: er schuilt schoonheid in het feit dat we elkaar en onszelf nooit volledig kunnen kennen.

Een identiteit is fluïde. Dat geldt voor mensen en voor kunstwerken. Hoewel het maakproces met klei een actief gegeven is, dreigen de afgewerkte maskers statisch te worden. Dit werkt Raes tegen door ze de titel ‘Mask x’ te geven. Wie er één mee naar huis neemt, moet de ‘x’ invullen en het werk zo niet alleen een nieuwe thuis, maar ook een nieuwe identiteit toekennen. Ironisch genoeg is dezelfde titel voor alle werken dus een erkenning van uniciteit. De maskers zijn echter geen gezichten: ze zijn esthetisch, maar ook bevreemdend in hun anonimiteit en abstractie.

De maskers die Raes creëerde tijdens haar residentie in Arita in Japan, vormen een bijzonder zijspoor van de bestaande reeks. De volledige serie is heel kleurrijk en gedetailleerd. Het Japanse kristalglazuur verleent de maskers die ze daar vervaardigde echter een uniek karakter: zodra de oven een bepaalde temperatuur bereikt, vormt het glazuur kristallen op het oppervlak. Deze zijn onvoorspelbaar en grillig. Voor de kunstenares zijn ze een vorm van magie: alsof het mysterieuze universum dat achter de maskers schuilt een weg naar buiten zoekt.

Tamara Beheydt