Patrick Keulemans

Patrick Keulemans
Hermetic (James Joyce) (2015) | 2-delig: 157 cm  x 85 cm - 164 x 67 cm | leder
Signs of a time (2015) | meerdelig | 110 x 110 cm | mdf - goud- en bronsverf - beits - schoensmeer
New wave (5-delig) (2014)  |  editie van 3 | 20 x 27 x 2,2 cm | acryl op kunststof
Een jaar lang schreef ik je wekelijks na middernacht (2011 )| 47,5 x 135 cm | pvc - leds - wol
Peptalk (2012) | editie van 3 + 1 AP|  acrylaat - gelules - papier
In dialoog met mark manders ( 2014) | 16 x 22 x 19 cm |  zandsteen - leder - gespen
Biography: 

Het beeldend werk van Patrick Keulemans vertrekt van een fascinatie voor taal en communicatie. De (on)mogelijkheid van taal als metafoor voor de (on)mogelijkheid van communicatie. Het verdwijnen van talen, culturele diversiteit, de kwetsbaarheid van het individu in een globaliserende wereld, de homogeniserende effecten van de sociale media: het zijn thema’s die hij aansnijdt. Achter de verfijnde en heldere 'look’ van zijn werken schuilt vaak een complex netwerk van vragen en existentiële twijfels. Over frustraties, macht en onmacht, vergankelijkheid en menselijke zwakheid. Over de noodzaak en het onvermogen van communicatie en van leven-in-relatie, over religies en hun invloed op onze taal en cultuur. Zijn associatief denken vertaalt hij in een beeldend universum met een sterk vormgevend karakter dat vaak doortrokken is van ironie, kritiek en reflectie.

Text: 

Taal is een paradoxaal gegeven. Als drager bij uitstek van betekenis is ze vaak toch niet in staat die betekenis op een adequate manier over te dragen, sluit ze in maar ook uit, zorgt ze voor verbinding maar even goed voor misverstand en onbegrip. Taal combineren met beeld is al helemaal een hachelijke onderneming. Taal kan de vrije betekenisruimte van het beeld verstikken, opsluiten of minstens verengen. En andersom staan beelden bij woorden de verbeelding vaak in de weg. In het werk van Patrick Keulemans ervaren we een andere beweging: hij vertrekt van de beeldende, grafische kwaliteit van taal en laat de betekenis veelal ontstaan vanuit dat taal-beeld. In het samenspel van taal-teken en beeld ontplooit zich als het ware een surplus aan betekenis.

Enkele jaren geleden stelde een neuroloog dyslexie vast bij Patrick Keulemans. De diagnose verklaarde niet alleen zijn moeizame strijd met (vooral) geschreven taal, ze maakte ook de weg vrij voor een stroom aan ideeën, een netwerk van associaties tussen woord en beeld, wat in korte tijd leidde tot een geheel eigen, boeiend en divers beeldend universum. De alternatieve logica van de dyslecticus, de ongewone manier waarop zich in zijn hersenen associaties vormen, wist hij om te buigen tot een bron van inspiratie.

Het werk van PK vertrekt dus van een fascinatie voor taal en communicatie. De (on)mogelijkheid van taal als metafoor voor de (on)mogelijkheid van communicatie, van samen-leven. Zijn persoonlijke ervaring maakte de kunstenaar extra gevoelig voor de kwetsbaarheid van taal. Het verdwijnen van talen ligt hem nauw aan het hart, zoals we bijvoorbeeld zien in ‘Het land van de dode talen – de opzichter’, waar hij als enige getuige een landschap van dode talen overschouwt. Of in ‘Zeg eens a’, waarin hij de variëteit aan accenten op de letter ‘a’ ten grave draagt en zo de homogeniserende effecten van nieuwe media, sms etc. in vraag stelt. Taal wordt bij PK een metafoor om thema’s als culturele diversiteit en de kwetsbaarheid van het individu in een globaliserende wereld aan te kaarten. Zoals in zijn op het eerste zicht speelse knipogen naar de wereld van Twitter en Facebook, die aan de kaak stellen hoe we ons als mens blootstellen aan de voyeuristische blik van de anonieme massa. (cfr ‘De kracht van 140 karakters’)

Hoewel op het eerste zicht licht en toegankelijk is het werk van PK dus doortrokken van kritiek en reflectie. Gepokt en gemazeld in de reclame- en communicatiewereld , weet hij de argeloze blik van de toeschouwer echter op een intelligente manier te vangen en hem te verleiden met de mooie, verfijnde ‘look’ van de objecten die hij maakt. Wat meteen in het oog springt is zijn gevoeligheid voor materialen en zijn zorg voor afwerking. Speelsheid en fijne humor ontlokken je vaak meteen een glimlach. Toch ontwaar je als goede kijker diepere betekenislagen. Achter een geordende en afgewerkte buitenkant schuilt een steeds chaotischer netwerk van vragen en existentiële twijfels. Over de frustraties van taal, over macht en onmacht, over vergankelijkheid, over menselijke zwakheid, over de noodzaak en het onvermogen van communicatie en van leven-in-relatie. Maar net als in het leven zelf verzachten de poëzie en de schoonheid van het werk de harde werkelijkheid en maken ze haar leefbaar.

PK kijkt niet alleen als kritisch toeschouwer naar het onmogelijke spel dat taal is. In een werk als ‘Spread your Language’ smijt hij zich als beeldend activist in de strijd voor de verdediging van lokale talen. En hij engageert zich als onderzoeker, bv in nieuwe projecten met bijen. Op zijn werkplek in Lovenjoel creëert hij samen met wetenschappers een experimentele omgeving die moet leiden tot een beter beeldend inzicht in de communicatie van deze dieren. Opnieuw tast hij de grenzen af van verstaan, van controle en macht.

Dat zoeken zien we ook terug in zijn werk over religies. Als vrijdenker kijkt PK met verwondering naar de onderlinge verhoudingen tussen religies, naar hun invloed op onze taal en cultuur. Net als taal is religie een systeem dat mensen houvast biedt, vormt en verbindt, maar meer nog dan taal is religie verworden tot een machtsstructuur, een hindernis voor de vrijheid en ontwikkeling van het individu. Daarom ligt het werk ‘Wat zonder regie van religie?‘, een box met de lege kaften van de belangrijkste religieuze boeken, hem erg nauw aan het hart. Wat als deze boeken – deze geschriften - er nooit waren geweest? Het idee van leegte, van afwezigheid, opent een mentale ruimte.

Die mentale ruimte zien we ook bij PK. Het inzicht in zijn oorspronkelijke beperking genereert een onuitputtelijke stroom van ideeën. Het werd de taal waarin de kunstenaar zich nu in alle vrijheid uitdrukt. De taal van de beeldend vertaler.

Lies Daenen
20 08 14

CV: 

Patrick Keulemans (°1958) Willebroek (BE)
Woont en werkt in Kumtich, Lovenjoel en de Haan (BE)

Studeerde aan de Stedelijke Academie in Mechelen en aan de Sint Lukas Hogeschool in Brussel
Is lesgever aan de Sint Lukas Hogeschool in Brussel

Solo tentoonstellingen
2016. Taal in het uitstalraam, Galerie De Buck, Gent (BE)
2016. The multilingual point, The White House Gallery, Lovenjoel (BE)
2015. Every fourteen days, De Tijd Hervonden, Hasselt (BE)
2014. Unwritten & written, The White House gallery, Lovenjoel (BE)
2012.
 B-art, Art Ghent flanders expo, Gent (BE)

2012. One sea, one language, The White House gallery and the Hall, Lovenjoel (BE)
2011. Frontaal, Cypres gallery, Leuven (BE)
2010. Voorwoord, Edison, Leuven (BE)
2010. Vocalisatie 'o' , Box38, Oostende (BE)
2010. Zes van achttien, Acco, Leuven (BE)
2009. Met andere woorden, Queeste Arnhem (NL)
2009. Installatie o+, Sonicville, Brussel (BE)

Groepstentoonstellingen
2016. Tree of life, kunstgalerie de Mijlpaal, Heusden-Zolder (BE)
2015. Aandacht! Aandacht!, De Warande, Turnhout (BE)
2013. Salon op zondag, Halle (BE)
2013. Het conflict, Oud gemeentehuis Oostkamp (BE)
2013. Zelfbeschrijvend, Hispano American cultural centre, Havanna (CU)
2013. New perspectives, Pinsart gallery, Brugge (BE)
2013. Spread your language, zelfbeschrijvend, cc Maasmechelen (BE)
2013. Spread your language, Vredeshuis, Gent (BE)
2013. Spread your language, zelfbeschrijvend, cc De Werft, Geel (BE)
2012. Spread your language, Boudewijngebouw, Brussel (BE)
2011. We're here to stay, De Maan, Mechelen (BE)
2011. Project Koersk, Stroopfabriek Borgloon (BE)
2010. Love or illusion, Queeste Arnhem (NL)
2009. Installatie o, Stroopfabriek Borgloon (BE)
2009. Idiosyncratic 1, Vooruit, Gent (BE)

Publicaties
2016. Thoughts under construction, uitgever Patrick Keulemans
2013. Hilde Van Canneyt interviewt 85 belgische kunstenaars, p.371, uitgever design & publishing group
2012. One sea, one language, uitgever The White House gallery

2009. Schrijfsels, uitgevers Acco - de Cavalerie